ZİHNİN SINIRI, HAYATIN SINIRI OLMASIN

Mustafa Kılınç

Bir sorun karşısında kaç farklı yol görebiliyorsunuz?

İlk cevabınız “Başka yol yok” ise bir an durun. Gerçekten başka yol mu yok, yoksa düşünceniz yalnızca alıştığı yolu mu gösteriyor?

İnsan bazen hayatındaki seçenekleri tüketmeden, zihnindeki seçenekleri tüketir. Geçmişte yaşadığı bir başarısızlığı gelecekteki bütün girişimlerinin sonucu sayar. Bir kişinin yargısını kendi değerinin ölçüsüne dönüştürür. Sonra henüz denemediği bir hayat hakkında kesin hükümler verir: “Yapamam. Benden geçti. Ben böyleyim.”

Bu cümleler, üzerinde yeniden düşünülmediğinde, insanın kendi geleceğine koyduğu sınırlara dönüşebilir.

Nöro Somatik Programlama (NSP) yaklaşımında üzerinde durduğum meselelerden biri, insanın kendi düşünme biçimiyle kurduğu ilişkidir. Neyi düşündüğümüz kadar, bir sonuca nasıl ulaştığımızı da incelememiz gerekir. Hangi varsayımdan yola çıkıyoruz? Neye dikkat ediyor, neyi gözden kaçırıyoruz? Bir güçlükle karşılaşınca seçenek mi üretiyoruz, kendimiz hakkında hüküm mü veriyoruz?

Zihinsel gelişimi yalnızca daha fazla bilgi edinmekle açıklamak eksik kalır. Bilgiyi değerlendirmek, farklı durumlarla ilişkilendirmek, gerektiğinde bir yargıyı gözden geçirmek ve yeni bir çözüm oluşturmak da bu gelişimin parçasıdır. Çok şey bilmekle, bildiklerinden yeni bir yol çıkarabilmek arasında önemli bir mesafe vardır.

NSP çerçevesinde zihinsel dönüşümden söz ederken dikkati bu mesafeye çekiyorum.

“Ben başarısızım” diyen insanla, “Bu girişimimde istediğim sonucu alamadım” diyen insan aynı noktadan hareket etmez. İlk cümle kişinin bütün kimliğini kaplayan bir hüküm taşır. İkinci cümle ise incelenebilecek bir deneyimi tarif eder. Deneyim incelenebildiğinde eksikler, kaynaklar ve sonraki adımlar görünür hâle gelebilir.

Elbette bir cümleyi değiştirmek, yaşamın bütün güçlüklerini kendiliğinden çözmez. Ancak kullandığımız dilin düşüncemizi nerede daralttığını fark etmek, değişim için somut bir başlangıç olabilir.

Yaratıcı zihinsel kurgulama da burada anlam kazanır: Henüz gerçekleşmemiş bir olasılığı düşünmek, koşullarını değerlendirmek ve uygulanabilir bir adıma dönüştürmek.

Bir iş kurmak isteyen kişi yalnızca başarı anını düşündüğünde hazırlığın önemli bir bölümünü atlayabilir. Kimlerin ihtiyacına cevap vereceğini, hangi kaynaklarla başlayacağını ve ilk denemeden ne öğreneceğini düşündüğünde ise geleceğe ilişkin tasarımına somut bir yapı kazandırır.

Yaratıcılık bazen büyük bir buluştan önce, soruyu değiştirebilme cesaretidir:

“Niçin hep böyle oluyor?” sorusunun yanına, “Bu kez hangi noktada farklı davranabilirim?” sorusunu koyabilmek.

NSP ile zihinsel gelişime ilişkin çağrım şudur: Kendi düşüncenizi tartışılmaz bir otorite olarak kabul etmeyin. Onu inceleyin. Dayandığı deneyimi, taşıdığı varsayımı ve açtığı seçenekleri görün.

Bugün kendiniz hakkında kesin konuştuğunuz bir cümleyi seçin. Ardından sorun: “Bu hükmün dışında kalan hangi deneyimlerim var?” Bulduğunuz cevaptan küçük, uygulanabilir bir adım çıkarın.